[ كتابچهء جغرافياى رودبار و بشاگرد ] 555 جغرافياى رودبار در منزل سيّم به راه ميل فرهاد ملحق مىشود و ذكر آن گذشته است و از آنجا تا ريگان همان خطّ سابق الذّكر است . بالجمله شاه‌آباد طرف شرق رودبار و چركويه غرب آن است ، و عرض خاك مزبور از شرق به غرب و از تنب سپايه كه اوّل [ 329 ] خاك رودبار است تا چركويه سى و هفت فرسخ است ، و طول آن از شمال به جنوب است و از دهلران كه منتهى اليه شمالى خاك رودبار است تا ثيك‌دهى كه منتهى اليه خاك بشاگرد است و طرف جنوب خاك مزبور تخمينا هفتاد و دو فرسخ [ است ] . و حالا كه خطّ شرق و شمال رودبار را در اين سفر خواهيم پيمود و شرح آن قهرا در ضمن منازل ذكر مىشود اولى و انسب اين است كه خط غرب و جنوب آن را هم معيّن [ كنيم ] و ضمنا بعضى خطوط متفرقه و پاره‌اى مزارعات و اهالى و سكنهء آن نقاط و اسامى ايلات و تعداد تخمين نفوس و مباشرين هر محلّ و ضابط كلّ و كدخدايان جزو و طبقات نوكر و رعيّت آن حدود را به رشتهء تحرير درآوريم و قنوات و چشمه‌سارها و شعب رودخانه‌ها را نيز معيّن كنيم كه منابع آنها كدام و مصبّشان در چه نقطه خواهد بود و حاصلى كه از آنها به عمل مىآيد چيست . و بنا به رسم معمول و كتابچهء بلوچستان « 1 » در ضمن شرح منازل از آب و علوفه و بهائم و سباع هم اشاره بايد نمود و در ذيل جغرافياى هر محلّ از كيفيت هواى آن نقطه مجملى بايد نگاشت كه عابر هر نقطه از رودبار بداند براى راه ، راحلهء خود چه ذخيره بردارد و عازم توقف هر محلّى بداند چه فصل را بايد اختيار نمود . لهذا بدوا بايد ذكر اشخاص را مقدم [ ساخت ] و بعد از آن كهنوج سعيد خان را كه ضابطنشين و نقطهء مركزيه رودبار است مركز قرار داده و خطوطى [ را ] كه به هر طرف مىرود ، ضمنا جغرافياى ارضى و كيفيات هوائى و استعدادات زمينى و بعضى نكات مفيده را كه علّت غائى همان تواند بود در آن ذكر كنند كه بينندهء اين كتابچه از هر سنخ و جنس باشد فى الجمله بهره و فايده برده و مجهولى [ را ] معلوم

--> ( 1 ) - مراد مطالبى است كه در صفحات پيش ضمن مسافرت‌نامه مذكور شده است .